Londra, İngiltere. 1872
Lütfen suçluyu tanıtın.
Doktor William Chester Minor. ABD Ordusu’nda Cerrah Yüzbaşı, emekli.
Doktor Minor bizim kıyılarımıza sığınmak için geldi.
Memleketi Amerika Birleşik Devletleri’nde peşinde
ona işkence edip öldürmek isteyen bir adam vardı.
17 Şubat gecesinde sanık, uykusundan uyandı.
Kendisini arayanların yerini bulduğunu hemen anladı.
Evet, peşinde olan Declan Reilly gerçekten de odasındaydı.
Doktor Minor tabancasına uzandı ve kovalamaca başladı.
Fenian!
Sokakta koşan bir adam gördü.
Yardım edin! Yardım!
Yardım edin!
Eliza, kapıyı aç!
Eliza!
Gecenin karanlığında kendisine saldıran adam ile
masum George Merrett’i ayırt edememişti.
Eliza.
Dur!
Bu Fenian değil!
Hayır!
Bu Fenian değil mi?
Hayır!
Özür dilerim!
Hayır!
Efendim, Doktor Minor yanlış adamı vurmuştu.
Kasten yapmadı yani.
O halde mahkeme, yaşanan yanlış anlaşılmadan ötürü
doktordan özür dileyerek serbest bırakabilir.
Hakim Bey!
Declan... Onun adı Declan Reilly.
Yüzünün sol tarafında yara izi var. Geceleri geliyor.
Bazen başkalarıyla geliyor. Hayalet gibi. Odama giriyorlar.
Size inanmıyorum, bayım.
Bu mahkeme size inanmıyor.
Sessizlik! Sessizlik lütfen!
Sessiz olun!
Kraliçe’nin jüri üyeleri olarak,
Doktor William Chester Minor’ı
George Merrett cinayetinde suçsuz bulmuştur.
Sessizlik! Sessizlik!
Delilik sebebiyle.
Ben deli değilim, efendim.
Sessizlik, lütfen!
William Chester Minor,
mahkeme kararına göre Kraliçe’nin istediği süre boyunca Broadmoor Akıl Hastanesi'nde
sabıkalı olarak gözetim altında tutulacaksınız.
Sessizlik, lütfen!
Hadi!
Mill Hill, İngiltere.
Kahretsin, canı cehenneme!
Bir daha böyle konuşursan oyundan atarım!
Harold.
Gitmem lazım, baba.
Bekle, oğlum. Nefes al.
Kanattan uzun koşuya dikkat et.
Karşıdan biri gelirse, aşağıda kal, seni indirmesine izin verme, tamam mı?
Yakalarken de düşürme.
Evet, efendim. Oyuna dönmeliyim.
Harold, kullandığın kelimeler için de...
Evet, efendim.
İyi. Gidebilirsin, oğlum.
Onunla konuştum.
Evet, gördüm.
Gazetede çok üzücü bir haber var, Lambeth’te silahlı saldırı...
Katil Amerikalı, orduda subaymış... zavallı kadın 6 çocuğuyla dul kalmış.
Evet, gördüm.
Senin başına böyle bir şey gelse, ne yapardım bilmiyorum James.
Evet!
İşte böyle!
Evet! Evet!
Evet, Evet! Sizi kana susamış katırlar!
-Yeter, atıyorum seni! -“Kan” demekte ne var?
-Çık! -Harold! Harold!
Hint-Avrupa ile Arap dil ve edebiyatlarının genel anlamsal ve
Oxford, İngiltere
yapısal bilgisine sahip olduğumu belirtmeliyim...
Yakın zamanda Filoloji Kurumu’na
Alman fiillerinin bozulmasıyla ilgili makalemi sunmuştum.
Bay Murray, anladığım kadarıyla üniversite diplomanız bulunmuyor.
Hayır, efendim.
Diplomam yok. “Otodidakt”ım. Kendi kendimi eğittim.
Kelimenin anlamını biliyorum. Okul?
14 yaşında çalışmak için bıraktım.
Freddie, bu biraz fazla değil mi?
Evet, fazla.
Biz Oxford Üniversitesi Mütevelli Heyeti olarak
son 20 yıldır bu sözlüğü hazırlamaya çalışıyoruz.
Kendim dahil bir ordu dolusu akademisyenin
tüm çabalarına rağmen hiçbir yere varamadık.
Eğer hatalıysam kusuruma bakmayın. Ama biz geriye doğru gidiyoruz.
Oysa dil, bizden daha hızlı ilerliyor.
Dünyaya yayılan müthiş dilimiz silahları kuşandı,
kılıçları biledi ve kontrol edilemeyeceğini beyan etti bile.
Kelimeleri derlemenin yöntemi,
kapsamı ve amacıyla ilgili konuşmak bizi küçük düşürücü
bir yenilgiye mahkum etti.
Şu an, çabamız ölü.
Bu çok mu fazla, Max?
Beyler, üzülerek söylüyorum ki bizim bir mucizeye ihtiyacımız var.
Kurtarıcımız olarak size olağanüstü ve sıradışı
Bay Murray’i takdim etmek istiyorum.
Anlattıklarınız, biraz dramatik olsa da gerçek, Freddie.
Fakat bizim tutkulu bir savunmadan fazlasına ihtiyacımız var.
Nitelik gibi mesela. Örneğin, bir üniversite diploması.
Nitelik, evet.
Latince ve Yunanca’yı akıcı konuşabiliyorum, tabii.
Ama bunların dışında İtalyanca, Fransızca, İspanyolca, Katalanca ve az da olsa
Portekizce gibi Latin dillerini de biliyorum.
Fransızcanın farklı lehçelerini konuşabiliyorum.
Cermen dil ailesinde Almanca, Felemenkçe, Danca, Flamanca biliyorum.
Anglo-Sakson ile Moeso-Gotik’te uzmanlığım var ve bu diller üzerine bazı makaleler yazdım.
Ayrıca yeterli derecede Rusça da biliyorum.
İbranice ve Süryanice bilgim Eski Ahit’i okumaya yetecek kadar var.
Daha az da olsa Aramice, Arapça, Antik Mısır, Eski Fenike dillerini,
Genesius’un bıraktığı yere kadar biliyorum.
Çok konuştuysam kusuruma bakmayın.
Eminim çok fazla sorunuz vardır.
Bay Murray, akla gelen kelime...
“zeki”.
Bize tanımını ve tarihini anlatabilir misiniz?
Tabii, kolaylıkla ve zevkle.
“Zeki” kelimesi, sıfattır. Becerikli, hünerli, maharetli anlamında.
Muhtemelen Alman “klover” kelimesinden geliyor.
Veya Felemenkçe “klever”dan, k harfiyle yazılır.
Hayat dolu, kafası çalışan anlamına geliyor.
Bay Murray aynı zamanda İskoç Klog dansında da ustadır.
Senden sakladığım için özür dilerim.
Bunu başarabileceğime kendim bile inanmıyordum.
Hepsi benim, Ada, bütün bir dil.
Buna asla karşı koyamadım zaten. Bu enerjine...
Ama bu çok ani oldu.
Tüm bunları, okulu, düzenini bırakacaksın.
Hepimizden gerçekten de bunu mu istiyorsun?
Ada, ben Teviotdale’dan bir manifaturacının eğitimsiz oğluyum.
Şimdi, aniden, gerçek bir fırsat çıktı karşıma.
Tüm hayatım buna bir hazırlıktı. Artık zamanı geldi.
Ne yaptıysam seninle yaptım.
Hiçbirini sensiz yapamazdım.
Bir kez daha, bana kendini ödünç verebilir misin?
Sana ihtiyacım var.
Baba!
Elsie, çocuklar.
Bir yere mi gidiyoruz?
Oxford’a gidiyoruz.
Babanız, Tarihi Kavramlar üzerine Yeni İngilizce Sözlüğü’nün editörlüğünü yapacak.
O ne?
İçinde çok fazla kelime olan büyük bir kitap.
İngiliz dilindeki tüm kelimeler.
Doktor Johnson'ın Sözlüğü gibi mi?
Evet, ama onun kitabında bir avuç kelime var.
Benim görevim, tüm kelimeleri bulmak ve tanımlamak!
İçinde “mutlu” olacak mı baba?
Evet, “mutlu’’ kelimesi de olacak, Elsie.
Benim sözlüğümde tüm kelimelere yer vermek için...
bu kadar cilt olacak.
“Üzgün” olacak mı?
“Üzgün” de olacak, evet.
Peki ya “büyük”? “Büyük” olacak mı?
Evet, “küçük” de olacak.
Aklınıza gelen her kelime, bu büyük kitabın içinde olacak.
-Baba? -Evet, Oswyn.
“Oswyn” olacak mı?
Ah... belki, olabilir...
Asla kitaplarla oynamayın, tamam mı? Bu doğru değil.
Broadmoor, İngiltere.
17 Nisan 1872, Çarşamba.
742 numaralı mahkum.
742, kabul.
Minor, William Chester.
Amerikalı, 48 yaşında.
Cerrah.
ABD ordusunda yüzbaşı.
Bilinen bir dini yok.
Başkaları için bir tehdit.
2. Koğuş’ta kalıyor.
“Mahkum sinirle defalarca tükürdü.
Kendi anlattıklarına göre dişlerine yerleştirilen
soğuk metallerdeki zehri yutmamak için.”
Gir içeri.
17 Mart.
“Mahkumun uykusuz 3. günü.
Sürekli yataktan sıçrayarak korkuyla çarşaflarının altına bakıyor.
Gece peşinden gelenleri aradığını söylüyor.
”Doktor Richard Brayn, psikiyatri amiri, Broadmoor Akıl Hastanesi.
Oradaydı, bana bakıyordu.
Bir anda gördüm: “İçişleri Bakanı, ikna edilmek için işletilemedi”.
İnanabiliyor musunuz?
İki kafalı köpek Orthrus kadar tuhaf.
Bunu yazmışlar! Kütüphanede! Bir cümlede!
Kitabınız, Bay Murray, bu tarz suçları önlemek için katı kurallar kurmalıdır.
Onun dışında yazım hatalarını düzeltmeli,
doğru telaffuzları belirtmeli ve konuşma şeklini düzgün bir hale getirmeli.
Bunu daha önce yaşadık, Max.
Gelecekte karşımıza çıkacak diğer “işletmeler” ve hatalı kelimelerle ilgili ne yapacağız?
Dil, en saf zirvesinde.
O kadar arındırıldı ki bu noktadan sonra sadece bozulabilir.
İlk ve son kez bunu düzeltmek, bizim görevimiz.
Sonrasında değişiklikler yapılabilir.
Bu izni kim verecek peki?
Sen mi, Max?
Ben mi? Hayır.
Dildeki tüm kelimeler geçerlidir.
Eski ya da yeni, unutulmuş ya da hala kullanılan, yabancı ya da yerel kökenli.
Kitapta her kelimeye, her nüansa, etimolojinin her kıvrımına ve
İngiliz yazarların her tanımlayıcı alıntısına yer verilmeli.
Ya hepsi olmalı, ya da hiçbiri.
Bu, her şeyi okumak demektir.
Kelimelerin tarihiyle ilgisi olan
her şeyin alıntılanması demek.
Bu çok büyük, muazzam bir görev.
İmkansız da.
Bir yolu var.
Bir adamın 100 ömründe yapabileceği,
ama 100 adamın bir ömürde yapabileceği bir görev.
Gönüllüler yani.
Daha önce denemiştik James ve başarısız olmuştuk.
Kusura bakma ama burada yeterince akademisyen yok.
Kaç kişi katıldı?
80, belki 90.
Eğer bin kişi olursa, bunu birkaç yılda bitirebiliriz.
Bin kişiyi nereden bulacağız acaba?
İngilizce’nin konuşulduğu ve takdir edildiği her yerden.
Her kitapçıdan, okul, işyeri ve evden.
Sıradan insanlardan mı bahsediyorsunuz? Amatörlerden mi?
İngilizce konuşanlarından, evet.
Aradığımız kelimeleri okuyup bulmalarını isteriz.
Kelimeyi bir kağıda yazarlar.
Yanına da kelimeyi buldukları cümleyi.
Sonra da postayla bize yollarlar.
Tüm krallığa ve ötesine hakim kocaman bir ordu,
İngiliz edebiyatını elekten geçirir, kendi dillerini tamamıyla listelerler.
Bir demokrasi sözlüğü.
Editörlüğünü de biz yaparız, eğitimli insanlar.
Peki bu sistemle görevinizi
ne kadar sürede bitirmeyi planlıyorsunuz Bay Murray?
5 yıl. En fazla 7 diyelim.
Her kelime...
ve detaylı tarihçesi?
Her bir kelime.
Ah canım İngiltere...
Dilimizin şimdiye kadar karşılaşmış olduğu en büyük maceranın eşiğindeyiz.
“Aardvark” ile başlarız, “Zimoloji”ye ulaşana kadar durmayız.
Zimoloji mi?
Dilimizdeki son kelimenin o olduğunu iddia ediyorum.
Eminim ki Z’den sonra başka bir şey yoktur.
Anlamı nedir?
Birkaç yıl sonra sözlükten bakabilirsiniz.
Aşırıya kaçan bir hevesi var.
Evet.
Bir de o rahatsız edici İskoç şivesi.
Neden saklamaya çalışmıyor ki? Bizim kulaklarımızın hatırı için herhalde.
Fikirleri epey radikal.
Tam da aradığımız şey.
Şu kötü Alman hiciv yazarının takipçisi değildir, öyle değil mi?
Yok, hayır canım.
Bu adam, bizim dünyamızın bir parçası olmak için neredeyse haykırıyor.
Şimdiden kendisini kaybetti bence.
Özür dilerim, Ada.
Ne için?
Düzenimizi bozduğum için.
Evimizi dağıttığım için. Seni buraya sürüklediğim için.
Kuşkusuz öyle, James. Sorun değil.
Söz ver, artık başladığımıza göre, bitirelim ve sonuca bağlayalım.
Büyük Britanya, Amerika ve İngiliz Kolonileri’nin İngilizce Okuyan Halkına Bir Çağrı.
Kitap okuyun ve İngiliz dilinde sözlüğe değer gördüklerinizi not alın.
Bugün yaşadığımız dünyanın, insanların ve hayvanların kökenini biliyoruz.
Kaynayan suyun ne kadar sıcak olduğunu biliyoruz.
Bir metrenin ne kadar uzun olduğunu.
Kaptanlarımız enlem ve boylamları en ince ayrıntısına kadar biliyor.
Ancak bize kelimelerin denizinde yol gösterecek bir harita ya da pusulamız yok.
Bizim bu büyük dilimize, bilimin belirlediği
diğer standartlara gösterilen itibar ve saygıyı göstermenin zamanı geldi.
Kelimelerinizi Oxford’a gönderin.
Bu büyük görevde, muhteşem posta ağımız sayesinde hepimiz bir olalım.
Ne yapıyorsun, baba?
Bay Bradley ve ben toprağa bir çukur açıyoruz.
Ama neden?
Bir yazıhane için.
Eski manastırlarda böyle odalar olurdu, yazarların metinleri kopyalaması için.
Bak, şuna bak, ne buldum!
Bir hazine! Bunu temizler misin?
Evet, baba.
Bu uzun bir yolculuk, ama birlikte dili yukarı taşımayı başarabiliriz.
Bay Bradley.
Siz gönüllülerimiz sayesinde, adım adım,
İngilizce’yi cennetin kapılarına kadar götürebiliriz.
Bırak beni!
Şunu alın üstümden!
Çekilin! Yoldan çekilin!
Hadi, alın beni!
Önümden çekil! Çekil! Hemen geri çekil, şimdi!
Bana bak, bana bak! Oğlum, beni dinle.
Şu kapıyı biraz kaldıracağız. Bacağını çıkarmaya çalışacağız.
Ben... bilmiyorum efendim.
Yapmamız lazım, oğlum. Yapmalıyız. Deneyebilir miyiz? Hey?
Aferin oğlum, aferin. Hadi üç, iki, bir...
Çekilin önümden! Çekilin!
En yakın demirci nerede?
Crowthorne’da.
En yakın cerrah?
Crowthorne Köyü, yarım saat, gidiş geliş.
Keskin bir bıçak ve testere getirin.
Getirin!
Yarım saat içerisinde bu adam kan kaybından ölecek.
-Coleman. -Evet, efendim.
Keskin bir bıçak ve testere getirin...
hemen!
Şimdi beni dinleyin, doktor.
Kim olduğunuzu ve buraya nasıl geldiğinizi biliyorum.
Emin olun, bir şey deneyecek olursanız, paranız sizi kurtaramaz.
Testereniz.
Yarayı kaynatılmış bezlerle sarın.
Kemeri iyice sıkın ve ona bir cerrah bulun.
Yaptığınız işe yaradı, kanaması çok olmadı,
durumu kritik ama hayatta.
Hepimiz size minnettarız Doktor Minor.
Yara temizlenip fenol sarıldı mı?
Şansımıza cerrahımız Lister’in en yeni antisepsi ve asepsis metodlarını iyi biliyor.
Görüyorum ki siz de öylesiniz.
Rush’ın sakinleştiricisi.
Doktor Rush da yanlış bilmiyorsam Amerikan Ordusu’nda cerrahtı.
Doktor Rush’a göre eğer bir hasta manik kasılmaları sırasında
tamamen hareketsiz tutulursa, cinnetine de son verilebilir.
Vahşi bir sadeliği var.
Mesleğimin karanlık günlerinden kalma,
ama modern tekniklerle birleştirince bazı yararları hala var.
Deli olduğumu düşünüyorsunuz.
Hepimiz öyle değil miyiz?
Kendinizi tehlike altında hissediyorsunuz, değil mi?
Peşimde bir adam var.
Hapsedilmiş halimle, geldiğinde onu göremem.
O yüzden izninizle, sizin de dikkat etmenizi rica ederim.
Adamlarınız bana haber verebilirler.
Onu tanımak çok kolay.
Suratının sol tarafında yara izi var.
Doktor Minor, emin olun güvenliğiniz için elimizden geleni yapacağız.
Size yardımcı olmak için yapabileceğim başka bir şey var mı?
Amerikan ordusundan gelen bir maaşım var.
Bunun büyük bir kısmını, çocuklarına destek olmak için
Bayan Merrett’e verilmesini istiyorum.
Bunu ayarlayabileceğimize eminim.
Efendim?
Bununla ben ilgilenmek istiyorum.
Tamam, Doktor Minor.
En iyi adamlarımız bununla ilgilenecek.
Teşekkürler, Bay Muncie.
İçerde çocuklar uyuyor.
Mektubunuz var.
Posta için biraz geç değil mi? Yalan söylemeyi bile beceremiyorsunuz.
Gazeteci değilim. Polis de değilim.
Sizi rahatsız etmek istemiyorum.
Sadece bunu sizin teslim aldığınızdan emin olmam gerekiyor.
Kapının altından verebilirim.
Gazeteci değilim.
Kimsin o zaman?
Ben Muncie. Yardım etmek için geldim.
Bu senden mi?
Hayır, mektupta her şey yazıyor.
Kimden peki?
Kabul etmeyi düşünmedi bile.
Teşekkürler, Bay Muncie.
Tekrar bakın. Olması lazım.
Baktım ve yok.
14, 15, 16 ve 19. yüzyılda bulabildim.
Ancak 17. ve 18. yüzyılda yok.
Bu nasıl olur?
Ruskin 1849’da şöyle yazıyor:
“Heykel alındı ve rengiyle fark yarattı.”
Eğer 17. yüzyılda yok olduysa ben onu bugün nasıl kullanabilirim?
200 yıl boyunca neredeydi?
Kaybolduğunu söylemiyorum.
Sadece elimizde kanıt olmadığını söylüyorum.
Tekrar bak, Charles.
Tam olarak nereye bakmamı isterdiniz, efendim?
Doğum günü kartlarına mı?
Ya da tıbbi talimatlara?
Kılavuzlara?
Ya da Guy Fawkes’un gündüz mesajlarına mı?
Şu an sadece “A” harfindeyiz.
Peki ya B, C, D, E, F, G, H, I, J, K...
Bu imkansız, efendim!
Bay Hall!
Lütfen nezaket kurallarına uyalım.
Henry,
problem nedir acaba?
“Arz etmek” kelimesi, efendim.
Bir bağlantı eksik.
Hiç mi bahsi geçmiyor? Sanatta bile mi?
17. ve 18. yüzyılda “arz etmek” kelimesini bulamıyoruz.
Hiçbir yerde yok.
Kayıp Cennet’e bakın.
Milton ile dilde önemli değişiklikler oldu.
İngilizce’nin anlamını doğrulamak konusunda çok titizdi.
Orada bulabilirsiniz. Deneyin.
Belki 17. yüzyılı atlayabiliriz, efendim.
1380 yılında John Wyclif ile ilk defa kullanılmış.
“İsa emrini arz etti ve ölümüyle aldı.”
Bu yüzyılda da Ruskin var.
Bay Bradley, her adımı bulmalıyız.
Bunun yüzyıllarla bir ilgisi yok.
Bu anlamının evrimini kayıt altına almakla alakalı.
Milton’a gidin, şu tarafta olacak.
Tamam efendim.
Bay Bradley.
Charles.
“Affetmek.”
Kabul edildi.
Jilet! Jiletimi getirim! Jilet!
Bay Richard! Sakin olun! Çocuklar, acele edin.
Jileti getirin! Jileti getirin!
Acele edin!
Peder! Peder!
Peder!
Bu adam, Declan Reilly,
asker kaçağı.
Onun ne olduğunu herkes bilsin.
Gardiyan!
Çinko... Çinkoya ihtiyacım var.
Aşağılardan gelmiş olmalı.
Su, tasın içinde, eşiğe koyun.
Şeytan buradan geçemez.
Diğer tarafta ne var, doktor?
Gece,
beni oraya götürmek istiyor.
Kör gözleriyle, beni sadece karanlıkta görebiliyor.
Işığı arttırırsak nasıl hissedersiniz?
Tedavi olarak mı?
Tedaviye ihtiyacım yok!
Tedavi olarak değil! Deney olarak.
Kendimi savunabilmem için onun geldiğini görmem gerekiyor!
Kendinizi korumanız için bir deney yapıyoruz, tamam mı doktor?
Bakabilir miyim?
Yüzde çeşitli yüzeysel yaralar.
Doktor Bey, evinizden bazı eşyalarınızı getirsek nasıl hissederdiniz?
Ortognatik çene, yüz açısı...
80 derece.
Belki bazı kıyafetler getirebiliriz.
Aşk eğiliminde 8 artış.
Ebeveynlikte 4 azalma.
O nasıl olur?
Kendi kıyafetlerimle mi korunacağım?
Korunma için, evet.
İnat, 3 sabit. Karşı gelme, 6 azalma.
Sır tutma, 8. Umut, 4. Sabit.
Evet, yanınıza sığdırabileceğimiz küçük şeyler olabilir.
Hem yan oda da boşaldı, orayı da kullanabilirsiniz.
O odada resim yapabilirim. Şövalem ve boyalarımı koyarım.
Tabii. Merak, düşüncelilik, nükte, form.
Hepsi 8, azalma.
Olası sonuç saptanamadı.
Doktor Bey, başka talepleriniz var mıdır?
Kitaplarım. Kitaplarımı alabilir miyim?
Tabii, başka?
Silahım.
Bunu atlasak iyi olur.
Teşekkür ederim, doktor.
-Lütfen, teşekkür etmeyin. -O kadar uzun zaman oldu ki, birisi...
Dostum, teşekkür değil...
yeni bir başlangıç!
Evet...
Yeni bir başlangıç, evet.
Böyle iyi yetiştirilmiş bir insan...
hastalığa yenik düşerek...
nasıl bu kadar hayvansallığa geri dönebilir?
Doktor?
Bay Muncie?
Size şunu vermek istedik.
Çocuklar da yardım etti.
Bu da ne böyle?
Kitap, efendim.
Hepimiz size minnettarız.
Evet, öyle.
Teşekkür ederim, Muncie.
O genç gardiyanın hayatını kurtardığınız için.
İlgiyle okuyacağım ve sonsuza dek saklayacağım.
Herkese benim adıma teşekkür edin!
Mutlu Noeller!
Size de Mutlu Noeller, evet.
Et, Bay Muncie.
Efendim?
Soğuk algınlığına karşı sıcak bir etin,
battaniyeler ve ateşteki kömürlerden daha etkili olduğunu düşünüyorum,
özellikle yılın bu zamanlarında.
Kitabı beğendi mi, efendim?
-Kitabı mı? -Evet.
Bilmem.
Okudu mu?
Paketi açtı.
-Evet efendim. -Sonra kitabı açtı.
-Evet. -Sonra camdan dışarı fırlattı.
Ne yaptı?
Evet, sayfadan bir şeytan çıktığını ve burnuna girdiğini söyledi.
Burnuna mı?
Şimdi odasında burun kıllarını çekmeye çalışıyor.
Her kelimenin hayatını kayıt altına almak istiyorsak...
önce doğumundan başlamalıyız,
yani ilk yazıldığı andan.
Sonra o kelimeler değişerek ve...
evrilerek asırlar boyu bize gelir.
Anlamları kayar ve değişir,
nüanslarını ve formlarını ekleyerek ve azaltarak.
Ama iz bırakırlar.
İngiliz dilinin bu geniş yelpazesinde.
Onları kovalayacağız, avlayacağız ve izini bulacağız.
Hepsini, her bir kelimeyi.
Yüzyıllar boyu yazılan her şeyden.
Bunu yapmak için de her kitabı okuyacağız.
Bu yapılabilir mi?
Seni deli, muazzam yaratık!
Gardiyan! Gardiyan!
Mürekkep, mürekkebe ihtiyacım var.
Evet efendim, anlıyorum.
Kağıt.
-Evet efendim. -Çok fazla kağıt.
Yardımcı olmaya çalışacağım, doktor.
Coleman...
Evet, efendim?
Benim için lütfen bunu atabilir misiniz?
Bu nedir, efendim?
Göremiyor musun?
Evet... tabii, görebiliyorum efendim...
Evet, burun kılı.
Şeytanlara dikkat edin, işiniz bitince elinizi yıkamayı unutmayın,
sonra yenilerini bulacağım.
Teşekkür ederim, efendim.
Teşekkür ederim, Coleman.
Çok üşüdüm. Eve gideceğim.
Birbirimizi ısıtırız, hadi ama.
Çok üşüyorum.
Ne güzel gülüyorsun.
-Yapamam, çok soğuk. -Hadi ama!
Hayır!
Hayır, bana söz vermiştin.
Bana söz verdin!
Çekil be,
sana bir borcum yok.
Çocuklarımı nasıl besleyeceğim?
Bilmem, babalarına sorsana.
Kibritler nasıl gidiyor?
Anne, iyi misin?
Evet, sadece biraz dinlenmem lazım.
-Nasıl yardımcı olabilirim? -İyi akşamlar...
Sorun değil.
...acaba anneniz burada mı?
Kibritleri sabaha kadar bitiririz.
Kapıda bir adam var.
Noel olduğunu söyle de gitsin.
Bunu annenize verip ona Bay Muncie’den Mutlu Noeller dileyebilir misiniz?
İyi geceler kızlar.
Anne?
Birinde et var. Diğerinde ne olduğunu söylemedi.
Annenize Mutlu Noeller dileyin dedi.
Bay Muncie’den Mutlu Noeller.
Sorun yok değil mi anne?
Beyefendi, durun lütfen!
Evet, tatlım?
-Bu ben miyim? -Evet.
İyi geceler, Bayan Merrett.
İyi geceler...
ve teşekkürler.
Kusuruma bakmayın ama, böyle olmak zorunda değil.
Çocuklar... aç kalmalarına lüzum yok.
Onları beslemek isteyen biri var.
Beni ona götür. Bakalım gözünün içine bakabilecek miyim?
Ziyafete gittim ve elma, muz, kızılcık yedim.
Ziyafete gittim ve elma, muz, kızılcık ve... köpek yedim!
Olmaz, köpek yenmez ki!
Yerim tabii!
Hayır, olmaz! Anne? Anne!
Herkese Mutlu Noeller!
Hey, bize yükleniyorlar Bay Bradley!
Üstlerine atlayın!
Gelin buraya!
Daha hızlı!
Okuldaki ilk Noel’imizi hatırlıyor musun?
Harold daha 8-9 aylıktı.
Ne kadar şişko bir bebekti.
Nasıl ağladığını hatırlar mısın?
Tanrım.
Bir gece o kadar çok ağladı ki o küçük vücudu bunu nasıl yaptı anlamadım.
Her hücresiyle bağırıyordu.
Ne yapsam sakinleşmedi. Çok korkmuştum.
Sonra sen eve geldin.
Onu kollarına aldın ve göğsüne yasladığında...
sustu.
O kadar yorgun düşmüştü ki, anında uykuya daldı.
Hepsiyle öyleydin.
Bende olmayan bir şey var sende.
O yüzden kendime, senin olmadığın şeyleri olmayı öğrettim.
Katı. Kesin. Değişmeyen.
Bir kraliçe ve palyaço, birbirlerini tamamlıyor.
Ya değiştiyse? Ya sen buraya palyaço olmak için gelmediysen?
Son zamanlarda kafam dalgın, biliyorum.
Ama değişecek, hem de iyi yönde.
Keşke senin kadar emin olabilseydim.
Yatağa gelirken ateşi söndürebilir misin?
Burada olacağınızı tahmin etmiştim.
Çocuklar Noel için uyanana kadar birkaç saatim var.
“Arz etmek” kelimesine bir daha bakmak istedim.
Ben de.
William?
Doktor Minor?
Size bir teklifim olacak. Sizinle görüşmeyi talep eden biri var.
Tristram Shandy.
Bay Muncie ve adamlarından bir hediye...
ama çok daha fazlası.
Bu çok önemli.
Daha fazla kitaba ihtiyacım var, çok daha fazlasına...
William, bu bizim için çok önemli olabilir.
Oxford Üniversitesi tüm İngiliz dilini kayıt altına alıyor.
Yardım istemişler.
Beni dinliyor musunuz?
İyi olacağım... bu işle.
Bu işle iyi olacağım.
Ama kitaba ihtiyacım var.
Sadece kitaplara.
İstediğiniz kitapların listesini hazırlayın.
Eğer varsa, size onları yollatırım.
Teşekkürler, doktor.
William...
Ne zaman gelmek istiyor?
Bayan Merrett.
Nerede o?
Gelmek üzere.
Ben sadece herkesin nefes aldığından emin olmak istedim.
Burayı ziyaret ederek büyüklük gösterdiniz, Bayan Merrett.
Çok cesursunuz.
Gelmemin sebebi cesaret değil.
Onlar dışarıda bekleyebilir mi?
Mektup.
Evet.
Tamam.
Biz her şeyle ilgileneceğiz.
Teşekkürler, doktor.
Teşekkür ederim, Bayan Merrett.
Olanları affettirmiyor.
Ona ne yollamak istersiniz?
Her şeyi.
En eski kitapların sadece birkaç tanesi okundu.
Özellikle 17. ve 18. yüzyılda yardıma ihtiyacımız var.
Çünkü bu asırlara henüz bakılmadı.
Nadir bulunan, eski, yeni, tuhaf kitaplara bakabilirsiniz,
ama sıradan olanları es geçmeyelim.
Çünkü hareket eden her kelime kendi anlamının ışığında güzeldir.
Bay Muncie!
Uyandırdığım için özür dilerim. Postayla ilgili yardımınıza ihtiyacım var.
Evet, tabii... Gece oldu mu?
Çok fazla. Zarfa ihtiyacım var. Onlarca, tonlarca zarfa.
Büyük de bir çantaya.
Tabii, efendim.
Marangoza da ihtiyacım var. Sabah bir marangoz getirebilir misiniz?
Günaydın, efendim.
Çok da aydın değil, Henry.
Sanatta sıkıntılarımız var.
Olmuyor.
Emin misiniz?
Dün kendim kontrol ettim.
Yapısında uyumluluk yok.
Ayrıca anlamının sayısız türevleri eksik.
Baştan başlamalıyız.
Fakat efendim, sadece anlamları baştan yazmak haftalar sürer.
Bay Gell beni bu sabah basın odasına çağırdı.
Döndüğümde baştan başladığınızı görmek isterim.
Tabii, efendim.
Teşekkür ederim, Henry.
Kitabınız, Bay Murray, şüphesiz ki İngiliz diline büyük katkıda bulunacak.
Bittiğinde ünlü olacaksınız.
Etrafınıza bakın, Bay Murray. İmparatorluk.
Toprakların ve insanların dörtte biri.
Tarihin en büyük ticaret egemenliği.
Buna dahil olmak isteyen herkes Kraliçe’ye itaat eder
ve onun dilini konuşur: İngilizce.
Kusura bakmayın Bay Gell,
ama bu sabah işlerimin başında olmamamın bir sebebi var mı?
İncil, Bay Murray.
Akademinin ticaretini modernleştirmek için buraya getirildim.
Satmak için.
Bulduğum ilk çok satan kitap neydi, biliyor musunuz?
Kral James İncili. Her yerde satıldı,
Tanrı’ya hizmet eden İngilizlerin olduğu her köy ve bataklıkta.
Her kıtada çalışıyoruz.
Edinburgh, Toronto, Melbourne ve Kalküta’da depolarımız var.
Hepsi baskı, sevkiyat, reklam yapıyor.
Hepsi de yeni, büyük kitabı bekliyor.
Hepsi... sizi bekliyor.
Bu nedir?
İşiniz çok uzun sürüyor. Beklentilerimiz sürekli değişiyor.
Ama bize gösterecek tek sayfanız yok.
Mütevelli Heyetimiz, projeyi zamanında çıkarmak için idareyi ele almama karar verdi.
Elinizde tuttuğunuz şey, işinizin kapsamını daraltmak için bazı öneriler.
Daha sıkı bir seçki yapmalıyız. Sadece en güçlü kelimeler hayatta kalmalı.
Yorgunum.
Ekibim de. Yorgunluğun da ötesindeyiz.
Aylardır yardım taleplerimi kimse duymuyor.
Fazladan bir asistan için bile para vermeyi kabul etmediniz.
Ben eşi benzeri olmayan bir şey yapmak için başladım bu işe.
Kelimelerin dünyasını düzene sokmak,
onları evrensel olarak ulaşılır ve işe yarar kılmak için.
Bu yolda hiçbir şeye boyun eğmeyeceğime söz verdim.
Şu anda bu sözüm, hiç olmadığı kadar kuvvetli.
Yaptığınız işten tamamen alıkonulmak üzeresin.
Bu kurallar, işin devamını sağlamak için tasarlandı.
Hoşlanmıyor olabilirsiniz Bay Murray, ama başka çıkar yol var mı?
Kendi yolum var, Bay Gell.
Bay Murray sizi endişeyle izliyoruz.
O zaman hayretle izlemeye devam edin.
Tanrım, bana yardım et.
Kayboldum.
Efendim! Efendim!
Ne oldu?
Bu bir mucize...
bu imkansız!
Sakin ol, ne oldu söyle.
“Arz etmek” efendim, bitti.
Bitti mi?
Haklıydınız, efendim.
“Başkaları iyi şeyleri senin örneğinle alıyor.” Milton, Kayıp Cennet.
Buldunuz.
Hayır, biz değil. Bunu okusanız iyi olur.
Gönüllü olarak kendimi takdim etmek benim için büyük bir ayrıcalıktır.
Lütfen, okuyun.
Size yolladığım, edebiyatın derinliklerinden alıntıların yer aldığı
bu bin parça kağıdı lütfen kabul edin.
Anahtar oluşturdum, bir tür sözlük içinde sözlük.
Bu şekilde kelimelerle birlikte cümleleri de derleyebildim.
İstediğim şey çok basit.
Sizin yükünüzü biraz azaltmak.
Bana yazın.
Ulaşamadığınız kelimeleri benimle paylaşın.
Bırakın başkaları okyanuslarda arasın.
Benden istemeniz yeter, sizin kaçırdığınız tüm cümleleri bulmak için
arayışıma devam edeceğim.
En derin saygılarımla, W.C. Minor, Crowthorne, Berkshire.
Hepsi burada.
Bize 17. ve 18. yüzyılda geçen “arz etmek” kelimelerini gönderdi.
Peki ya sanat (art)?
O yok, ama çok daha fazlası var.
Hepsi “A” harfiyle başlıyor, hepsi üstünde çalıştığımız kelimeler ve
ilk bakışta hepsini kullanabiliriz.
Tanrı bize bir kurtarıcı yolladı.
Tek yapmamız gereken, ona ayak uydurmaya çalışmak.
Teşekkür ederim, Bay Hall.
Şu kağıtları yakından inceleyelim.
Teklifiniz ve zamanlamanızın ne kadar önemli olduğunu bilemezsiniz.
Tanışma onurunu yaşayana kadar
kağıt ve mürekkep, etimiz ve kemiğimiz olsun.
Zarfın içinde şu an için bizim kaçırdığımız kelimelerin bir listesi var.
Özellikle “sanat” (art) kelimesinde zorlanıyoruz.
Zarfta istediğiniz kelimelerin alıntılarını bulabilirsiniz.
“Sanat” kelimesini düşünürken büyük bir düşünürün sözleri aklıma geldi:
“Tüm büyük ve güzel işler,
karanlığa korkmadan baktığımız zamanlarda geldi.”
Bakabilir miyim?
Tabii.
Karanlığı yakından tanırım.
Sizinle ışığımı paylaşmama izin verdiğiniz için teşekkür ederim.
Sizinle beraber karanlığı yok edeceğiz, ta ki sadece aydınlık var olana kadar.
Saygılarımla, W.C. Minor Crowthorne, Berkshire.
Ah, işte bak.
Buraya sizin de adınızı yazabiliriz.
Bay Bradley, bir fasikül daha alabilir miyim?
Bunu görünce çok mutlu olacağını bildiğim biri daha var.
Evet?
Bay Muncie burada mı?
Evet.
Ona lütfen Bayan Merrett’in geldiğini söyleyebilir misiniz?
Tabii.
Merhaba.
Bay Muncie.
Gelmenize çok sevindim, Bayan Merrett.
İçeri gelin.
Çok...
ilginç.
Buyurun, doktor.
Bayan Merrett size bir kitap getirmiş.
Evet...
Maggs kitapçısından. Okumayı sevdiğinizi duydum.
Teşekkür ederim.
Bahçede yürümek ister misiniz? Hava bugün çok güzel.
Okudunuz mu?
Büyük Umutlar, bana getirdiğiniz kitap?
Sever misiniz?
Hayır, kitapçıda tavsiye ettiler.
Ah.
Ben...
teşekkür etmek için geldim.
Çocuklarım artık aç değil.
Artık sıcak kıyafetleri var, önümüzdeki yıl bile idare eder. Ama...
Çocuklar için asla geç diye bir şey yoktur. Tüm hayatları yarınlarla dolu.
Ama paranızı almaya daha fazla devam edemem. Bu doğru değil.
-Lütfen, Bayan Merrett. -Bu kan parası.
Evet, ama...
benim de kanım.
Benim hayatım artık sizin. O geceden beri öyle.
Ben bir hayat aldım ve yerine size bir hayat verdim.
O yüzden benim elimde de sadece sizin hayatınız kaldı.
Ne düşüneceğimi bilmiyorum.
Buraya neden geldiğimi bilmiyorum.
Bayan Merrett, lütfen!
Neyse, geri gelirse bana haber verin.
Şu zincirlere bir bakalım.
Teşekkürler.
Size yardımcı olabilir miyim?
Evet, müdürünüzü görmeye geldim.
Sizi bekliyorlar mıydı?
Hayır, habersiz geldim.
Ben, James Murray.
Doktor Minor’ın arkadaşıyım, mektuplaşıyoruz.
Bay Minor, müdürümüz?
Evet, ona emeğimizin meyvelerini takdim etmeye geldim.
Kim olduğunuzu biliyorum.
Mektupların hepsini ben yolladım. Hatta pulları bile ben yaladım.
Ah, teşekkür ederim, ana diliniz için.
Evet, size yardımcı olmaya çalışacağım.
Demek meşhur doktor sizsiniz.
Bay Murray.
Doktor Minor, sizinle tanışmak büyük bir onur.
-Gözlerime inanamıyorum. -Ben de.
Ne güzel bir sürpriz.
Sizi nasıl içeri aldılar?
Belki alırlar diye geldim, size bunu getirmek için.
Şimdiye kadar topladıklarımız. Az, ama dünya mirası olmaya aday.
Teşekkür ederim. Gurur duymayı hak ediyorsunuz.
İnanılmaz.
Bizim kalemiz oldunuz, doktor.
Yardım edebildiğime sevindim, ancak ben sadece kraliçenin çalışanıyım.
Arı kovanı size ait.
Ah, arı kovanı alıntısını siz yollamıştınız, değil mi?
1580, Baret’ten.
Tabii, İngilizce, Latince, Fransızca ve Yunanca’nın ilk sözlükleri.
Ama siz elbette bunu biliyorsunuz.
Aslında bilmiyorum. Ben sadece şairleri biliyorum.
Siz, mektuplarınızda, yazarları biliyorsunuz.
Şimdi işim tekrar yazmak.
Arı kovanı, ne de güzel bir tınısı var.
Peki ya çubuk? Ya da şekil?
Güzel. Loş.
Bunu çocukluğumdan hatırlıyorum. Çok sade.
Komatriks. Buna bayılıyorum, sanki belasını arıyor.
Belalı, evet. Bulması da zor. Girdap.
Devrim. Dönüşüm.
Çaprazlama.
Kesişen doğrular, X, kesişim.
Belki de tanımları siz yazmalısınız. Ama ben...
hastalarınıza bakmak konusunda pek iyi olamam. O yüzden böylesi daha iyi.
Hem daha yeni başladık. Ortağız. Kelimesi kelimesine.
Bir Amerikalı ve bir İskoç?
Bir Amerikalı nasıl oldu da burada buldu kendini?
Bu başka günün hikayesi. Kıyaslamaya devam edelim.
Biri Oxford, diğeri Yale’den.
İkisi de beyazlamış.
Biri dahi, diğeri deli.
Peki ya ben hangisiyim?
Nasıl devam ediyoruz?
Antagonizmden banyoya.
Banyodan cüzzama.
Cüzzamdan dizanteriye.
Dizanteriden egzamaya.
Egzamadan fungusa.
Neden lepraya zıplamıyoruz?
Ah, arada çok şey kalır.
Akneye geri dönebiliriz.
Acele etmeye gerek yok.
Kim o?
-Murray, efendim. -Kim bu Murray?
Doktorun üzerinde çalıştığı sözlüğün editörü.
Tanrım.
Neyse, bugün çok yorucu bir gündü.
Kısa tutalım.
Emredersiniz.
Bay Muncie?
Bay Murray istediği zaman ziyaret edebilir. Geldiği zamanlar bana haber verin.
Tamam, efendim.
Teşekkür ederim.
Tüm buluşmalarının tutanağını tutalım, bütün detayları istiyorum.
Güzel bir yerde olduğumuzu söyleyebilir miyim?
Yaprakların havayı tırmalamasını dinleyin.
Bazen silah sesine benziyor.
Bazen de...
Alkışa.
Evet, alkış.
Bay Murray?
Evet, artık gitmeliyim.
Postalarınızı kontrol edin.
Düşüncelerimi toplayıp sizinkilerle ateşlendireceğim.
Demirin demiri bilediği gibi, insan dostunun çehresini keskinleştirir.
İncil’den. Dindarsınız. Şaşırmamalıyım.
Tanrı’nın takdiri.
Keşke bunu daha sık deneyimlemiş olsaydım.
Deneyimlersiniz, dostum.
İyilik ve merhamet beni hayatımın her günü takip edecektir.
Ama ben ölümün gölgesinde yürüyorum.
Yalnız değilsiniz, doktor. Biz artık bağlıyız.
Kan bağımız var.
Kardeşiz.
Bu sabah seni aradım.
Güzel bir haber paylaşmak istedim.
Ne haberi?
Yeni bir gönüllü, bir mucize...
Bizi çamurdan çekip çıkardı.
Onunla beraber iki kat hızlı ilerliyoruz.
Bu harika, James.
Kimmiş o?
Bir dost.
Müdürümüzden bir mektup, efendim.
Teşekkür ederim.
Henry, doktordan gelen tüm mektuplara bakar olun.
Mahremiyete dikkat eden biri ve buna saygı duymak isterim.
Size bir kitap daha getirdim.
Evet, gördüm.
Nedir peki?
Bay Muncie’nin bana verdiği listeden.
Sordum, istediklerinizden biri.
Okuyun lütfen. Bir paragraf ya da bir cümle okuyun...
Hangi kitap olduğunu tahmin edeceğim.
Özür dilerim, doktor.
Bayan Merritt lütfen, yanlış bir şey mi dedim?
Okumayı bilmiyorsunuz.
Özür dilerim, haddimi aştım.
Bana kitap getirmenize lüzum yok Bayan Merrett, ziyaretleriniz bile...
Lütfen doktor, beni rahat bırakın.
Size öğretebilirim.
Ben neysem oyum.
Lütfen, size öğretmeme izin verin. Siz de çocuklarınıza öğretirsiniz.
Bu bir özgürlük, Bayan Merrett. Ben buradan kitapların sırtında uçup,
kelimelerin kanatlarıyla dünyanın diğer ucuna kadar gidebiliyorum.
Yapamam.
Okuduğum zaman beni kimse kovalamıyor.
Okuduğum zaman, kovalayan benim.
Tanrı’nın peşindeyim.
Lütfen, yalvarırım.
Siz de bana katılın.
Kumkat.
Oblong.
Pert.
Erik.
Hindistan cevizi.
Çitti.
Ben kazandım, Murray.
-Çitti de neyin nesi? -Bir çit türü.
Ah, evet. Çit. Hint kökenli, değil mi?
Evet.
O kim?
İmkansız biri.
İmkansızlık sevgiyi büyütür.
Buna inanıyor musunuz?
Kalbim o kadar hasta ki.
Sevgiyle ilgili bildiğim: hastalık çoğu zaman ilaç da olabilir.
O benim arkadaşım,
yakın bir arkadaşım.
Büyük bir kayıp yaşadı.
Belki sevgin ona Tanrı’nın merhametini gösterir, William.
Yemek. Böyle mi okunuyor?
Yı-ka. Tara. Balık.
-Evet. -Yıka.
Çok hızlı öğreniyorsunuz.
Beyniniz gökyüzünden daha engin.
İkisini yan yana koysanız, biri diğerine sığardı.
Beyniniz Tanrı’nın bir ağırlığı.
Tartarsanız farklı gelirler, sesin heceden farklı olması gibi.
Kızın saçını da mı kestiler?
Bayan Merrett?
Çok ilerleme kaydetti.
Eminim ki bu duvarların dışındaki dünyayı gördükçe
iyileşmesi daha da hızlanacaktır.
İyileşebileceğini düşünüyor musunuz, doktor?
İnanmak zorundayım.
Hepimiz için bir umut olmalı.
En yitik ruhlar için bile.
Bunu bir düşünün.
Sevgili dostum.
Tarihi Kavramlar Üzerine Yeni İngilizce Sözlüğü’nün ilk ciltinde
sizin de adınızın geçmesini heyete önermiş bulunuyorum.
Sizin coşkun zihniniz buna hayat verdi.
Son fasikül de tamamlandı.
Görüşmek üzere, James.
Tebrikler, Doktor Murray.
A ve B ile başlayan tüm kelimeler için...
ve daha nicelerine.
Teşekkür ederim, efendim.
Satmıyor.
Tüm ülkeden 4 bin sipariş geldi ve daha hızlı çalışmayı kabul etmiyor.
Akademisyenlerin alay konusu olduk.
İskoçyalımızı tahtından devirmenin zamanı geldi mi acaba?
Sorun çıkarmazlar. Onlar uslu çocuklar.
İstemiyorsanız, yapmak zorunda değiliz.
Bana bakın...
William...
Sorun yok.
Çocuklar, bir arkadaşımla tanışmanızı istiyorum.
Onun adı, William.
Sen Olive olmalısın. Değil mi?
Evet.
-Iris. -Evet.
Jack ve Peggy.
Sen de Peter olmalısın.
Tanıştığımıza memnun oldum, Peter.
O zaman sen de Clare olmalısın.
Clare.
Tanıştığımıza çok memnun oldum, Clare.
Clare!
Bay Muncie. Onlara biraz göz kulak olabilir misiniz?
Tabii.
Doktor! Bekleyin!
Özür dilerim.
Böyle olmasını istemezdim. Çok özür dilerim.
Ben, güvende hissettiğimi hatırlıyorum. Sonra uyandım ve hepsi yok olmuştu.
Sonra sizden nefret ettim.
Çok nefret ettim. Çok uzun bir süre.
Ama şimdi sizi tanıyorum. Kim olduğunuzu biliyorum.
Aynı şeyin size de yapıldığını biliyorum.
Size bir şey yazdım.
“Ben yapabilirim...”
“Ben yapabilirim...
sizin sayenizde.”
Kocamı özlüyorum.
Buraya ilk geldiğimde, sizden nefret etmek için gelmiştim.
Paranızı almak için. Sizi hapsedilmiş görmek için.
Bittiğinizi görmek için.
Benden hala nefret etmelisiniz.
Artık değil.
Ne yaptığına bak!
Bu sefer çok gelen olmadı, efendim.
Sana bir şey yazdım.
Hayır, gittiğimde okursun.
Üzgünüm, Eliza.
Peki ya ben üzgün değilsem?
Onu bir kez daha öldürdüm.
Hepsi senin suçun.
Onu bir kez daha öldürdüm.
“Ya aşksa... peki sonra?”
kalbinde öldürdüm!
Bay Coleman!
Kliniğe haber verebilirsiniz.
Kendimi yaraladım.
"Dostum. Buna artık yerim kalmadı.
Belki siz kabul edersiniz diye düşündüm.
Beni böyle hatırlarsınız.
Arkadaşlığımız ile birlikte ve yaptığımız şeyler sayesinde...
bir anlık da olsa akıp giden zamanda...
kendi zihnime güvenebileceğimi gördüm.
William.”
Doktor Murray, Richard Brayn, buranın müdürüyüm.
Memnun oldum, efendim.
Elbette Doktor Minor’ın katkılarından son derece gurur duyuyorum.
Hastalığı yeni bir evreye girdi.
Şaşırabilirsiniz. Sizi uyarmalıyım, size düşmanca yaklaşabilir.
Geldin.
Tabii ki, geldim.
Geleceğini biliyordum.
Tanrınız benden çok şey istedi.
Bir kurban verilmesi gerekiyordu.
Mektubunu aldım.
Onun sevgisi...
onun karısı...
Onu bir ölüden çaldım.
“I” harfine geldiniz mi?
Kelimelerinize eklemeler...
yapmak istiyordum. Ama bulamıyorum...
Kalemlerimi bulamıyorum.
Bizim kelimelerimiz, William, bizim kelimelerimiz.
Belki bu doğrudur.
Belki delilik bize kelimeleri verdi.
Ama sen onları sahiplendin.
Onlar senin gizli imzanı taşıyorlar.
Buraya neden geldin? Diğerlerini de mi getirdin?
Tek başıma geldim, William.
Yerin altında...
saklandıklarına inanıyorum, doğru zamanı bekliyorlar.
Üzgünüm, James.
Özür dilerim. Bir an da olsa, umudum vardı.
Senin kelimelerin.
Onun...
affetmesi.
Affetmekten fazlası.
Bana... bana bunu verdi.
Bunu oku. Daha sonra oku, eğer gerçek nedenini merak ediyorsan.
Neyi?
Kefalet.
Bir alıntı.
Austin, 1832.
Sana yolladım,
ama bir umutla.
Şu ana kadar...
emin değildim.
Alıntıyı hatırlayamıyorum.
Baksana!
Sözlükten bak!
Beni gördün işte. İşimiz bitti.
Artık deliyi...
hezeyanlarıyla bırakabilirsin.
Buraya arkadaşımı görmeye geldim.
Ben kimsenin arkadaşı değilim.
Ben bir katilim. Gerisi hikaye işte...
O yüzden git, git,
git, git, git...
git, git...
Sakın geri gelme! Seni görmek istemiyorum!
Lütfen, doktor, eğer iddia ettiğin gibi...
arkadaşımsan bu basit isteğime saygı duy!
Tamam.
Doktor Minor’a başka ziyaretçi kabul etmeyelim artık.
Bakıcı.
İlk ciltte yok.
Her gün kullanılan, basit İngilizce bir kelime ve sözlüğümüzde yok.
Bu nasıl olabilir bilmiyorum. Taslağı bizzat kendim kontrol ettim.
Viyana Üniversitesi bu eksiği yakaladı.
Lanet Avusturyalılar! Bu utanç verici.
Sakin ol, Philip.
Bir daha olmaz. İlaveler yapmayı...
düşünüyordum zaten. Sizinle bunu konuşmayı planlıyordum.
Ne yapmayı planlıyorsun sen?
“Bu büyük aptallığın arkasındakiler...
ülkeleri belirten isim ve sıfatları kullanmayacak kadar...
yüce görüyorlar kendilerini.
O yüzden Afrika,
Arabistan ve Amerika gibi ülkelere yer verilmemiş.”
Lanet olası Figaro gazetesinde!
Aynı cümlede, rakip sözlüklerin ne kadar iyi olduğunu belirtmişler.
Fransa, Almanya...
ve Hollanda’da. Bu, sömürge dilinin yayılması üzerine bir savaş.
Kurşun ve bıçakla değil...
ama etkisi ve görünüşüyle.
Bu çok saçma.
Hayır, saçma olan sizin inatçı yaklaşımınız.
Lüzumsuzluk had safhada,
Doktor Murray! Odaklanmanız gerekiyor.
Dil sizden kaçıyor,
kaybediyorsunuz.
Tam olarak ne demeye çalışıyorsunuz...
Bay Gell?
Burası Oxford.
Biz kaybetmeyiz.
Bu durumda yapılacak tek şey...
Bakıcı.
Ne dediniz? Yüksek sesle konuşun, Freddie.
Bakıcı.
Taslağı derslerimden birinde kullanmak için aldım...
ve geri koymayı unuttum.
Sözlükte olmaması tamamen benim suçum.
Bu hiçbir şeyi değiştirmiyor.
Afrika, Arabistan ve Amerika’nın olmaması da benim suçum.
Dahil etmememiz gerektiği konusunda James’i ben ikna ettim.
O yüzden beyler, yanlış adamı suçluyorsunuz.
Haklısınız, Philip,
yapılması gereken bir şey var.
Heyetten...
istifa edeceğim.
Bunu hemen duyuracağız.
Proje de devam edecek,
James ile beraber.
Bunun nasıl olacağını...
Philip, lütfen!
Yarın hemen basın odasına yazılı olarak iletin.
Yalan söylüyor.
Elbette yalan söylüyor.
Buna neden izin veriyoruz?
Görmediniz mi?
Doktor Murray iyice dağılmak üzere.
Furnivall da olmadığına göre yapmamız gereken tek şey beklemek.
Bradley ile sessizce görüşelim.
Sanırım onu bu işin başına getirirsek, meseleyi daha kolay şekillendirebiliriz.
Sorun ne?
Sürüklenip gidiyorum, Ada.
Bugün çok şey kaybettim.
Sana anlatmam gereken şeyler var.
Hayır. Ne dersen de, yaptığın şeyi düzeltemezsin.
O kadar bilgelik, o kadar özen, insan sadece...
Deli olduğunu ne zamandır biliyorsun? Bu adamla ne kadar zaman geçirdin?
Neden bu kadar kızgınsın? Ne fark eder ki?
Sözlük için yaptıkları deli olmadığını kanıtlıyor.
Mahkemeyi de, seni de kandırmış.
Peki ya pişmanlık, Ada? Günahlardan arınma?
Heyet, ailen, hepimiz daha fazlasını hak ediyoruz...
Hayır!
Güvendiğimiz bütün isimsiz gönüllülerin ahlaki duruşunu kuşkuyla sorgulayabilirim.
Biri çocuklarını dövüyor, biri viski içiyor, bir diğerini duymadın mı,
bulmaca çözerken bile hile yapıyor.
Diğer sahtekarı da hemen çıkarın listeden.
O bir katil! Sana yalan söyledi!
Sen hiç yalan söylemedin mi?
Neden korkuyorsun bu kadar?
Kötü bir insanın günahlarından arınmasından mı?
Bizim inandığımız, geceleri çocuklarımıza fısıldadığımız şey bu değil mi?
Ne için dua ediyoruz hep? Bağışlanmak için değil mi?
Kimi ikna etmeye çalıştığını bilmiyorum.
Ben de bilmiyorum.
“Onlar, en zor anlarında hep dua ettiler,
Tanrı’nın lütfu için,
kalplerindeki taşı çıkarması ve yeni bir beden yaratması için.”
Milton, Kayıp Cennet.
Beklenen lütuf, Ada.
Düşmeden önce, herkesi kurtarabiliriz, yeter ki isteyelim.
“Ya aşksa... peki sonra?”
Bu ne?
Bir not. Dul bir kadından, katile sorduğu soru.
“Kefalet. Yapılan bir zararı telafi etmek.
Onarım, özür, tazmin.
Yasalara göre öldürülenin karısı ve ailesinin kefalet hakkı var.”
Anlamıyorum.
Her şeyi geri ödemek demek.
Suçlu, mağdurlara tazminat ödüyor.
Onun parasını çoktan ödediğini sanıyordum.
Hayır, Ada. Hayatıyla ödüyor.
“Ya aşksa... peki sonra?”
Bunu ona yazmış. Onun da cevabı...
"...o zaman telafisi yok demektir.”
Ne yapacaksın?
Ne yapabilirim?
Bazen birileri bizi uzaklaştırdığında, en çok o zaman direnmeliyiz.
Lütfen, bana izin verin.
İçeri girmeliyim! Onu görmem lazım!
Bay Muncie, lütfen. Beni duyduğunuzu biliyorum.
Beni içeri alın! Onu görmeliyim!
Açın kapıyı!
Bayan Merrett...
Onu görmeliyim, lütfen.
Şimdi gidin ve bir daha geri gelmeseniz iyi olur.
Lütfen, onu görmem lazım.
Bayan Merrett, özür dilerim.
Onu görmem lazım, lütfen!
Hayır! Onu görmeliyim!
Yalvarırım!
Daha yoğun ve deneysel tedaviler deneme zamanı geldi.
Bütün yöntemler tamamıyla kayıt altına alınacaktır.
William.
Hazır mısın?
Olması gerektiği gibi.
Teşekkürler, doktor.
Kollarını sıkıca tutun.
Evet, tamam. Oldu.
Sakin. Güzel.
Hadi, kaldıralım.
Tamam.
Doktor, biraz dayan.
Evet.
Evet, tamam.
İşte böyle. Yavaş.
Tekrar.
Tekrar, efendim.
Hayır.
Tekrar.
Tamam, sorun yok.
Tekrar.
Bir kez daha, aferin.
Önce ben sordum.
Kalkalım şimdi. Yavaş.
Bir kez daha.
Aldınız mı?
Evet.
Bayan Murray.
Benim adım Church. Güney Londra Gazetesi’nden geliyorum.
Eşinizle görüşebilir miyim?
Haber yarın çıkacak.
Her şey var. Siz, büyük kitap, dul Merrett.
Artık yapabileceğim bir şey yok. Sizi önceden uyarmak istedim.
Ama bunları gazeteye vermedim.
Bunları size vermek istedim.
Sanırım durumu hiç iyi değil.
Anne!
Hayır...
Yukarı çık ve orada oyna.
James.
Efendim, aramızda kalsın ama,
Doktor Brayn’ın bazı tıbbi teknikleri konusunda endişelerim var.
Bazı önlemler almamız gerekiyordu.
William?
Ben James, William.
William.
Üzgünüm ama bu bir işe yaramaz.
O burada değil.
Nerede olduğunu bilmiyorum ama, burada değil.
Beni dışarıda bekle.
Doktor Murray, gelmeden önce bana haber vermelisiniz.
Haber alır almaz geldim.
Evet ama burası bir kulüp değil Bay Murray,
burası bir hastane ve Doktor Minor benim gözetimim altında bir hasta.
O benim arkadaşım, kardeşim.
Evet, benim de arkadaşım. Tanıdığım en cesur insanlardan biri.
Ancak bu çok ciddi bir katalepsi.
Ruhu bedenini terk edeli çok oldu mu diye sormak da adil bir soru olur.
“Kendimiz ve akli dengemizden uzak, insan suretinde bir yaratık oluruz işte.”
Bu nasıl olabilir?
Hemen gitmenizi istemek durumundayım.
Hayır, o bu haldeyken kesinlikle burada olmamalı.
Tam tersine, başka hiçbir yerde olamaz.
Lütfen bırakın işimize bakalım. Yapmamız gereken çok şey var.
Sorun yok, William.
Lütfen!
Her şey yolunda William...
Tamam William,
tamam...
Son 400 yıl sadece onun alıntılarıyla tanımlandı.
Amerikalı Katil Oxford Sözlüğü’nü Lekeledi
En karanlık anımızdaydık.
Bize hayat vermişti.
Yardımınızı istiyorum.
Gerçeği söyleyin, yaptıklarını herkes bilsin.
Böyle hatırlanmasın.
Benim tek pişmanlığım, bu bilgiyi bizimle daha önce paylaşmamış olman.
Bilinmesi gereken her şey çoktan söylendi...
Burada. Bak, yazılmış bile.
Görmediniz mi?
Ama bu bir insanın hayatı.
Onun hayatı onunla beraber orada sona erecek.
Olması gerektiği yerde.
Lüzumsuz hayırseverliğe ne gerek var?
O zaman istifa ediyorum.
Böyle dramatik hareketlere hiç gerek yok.
William Minor’ın adı, sözlükten çıkarılacak.
Siz de istediğiniz müddetçe sözlüğe katkıda bulunmaya devam edebilirsiniz.
Ancak, şu andan itibaren baş editör Bradley olacaktır.
Bugün öğleden sonra bunu Mütevelli Heyeti’ne acil bir toplantıyla sunacağım.
Karşı çıkacaklarını sanmıyorum.
Daha fazla zamanınızdan çalmayacağım.
Keza ben de.
Evet, efendim?
Ev sahibi burada mı?
James.
Her şey yolunda mı?
Özür dilerim, Freddie.
Nereye gideceğimi bilemedim.
Her şeyi kaybettim, hepsi bitti.
Her şeyin tarihini yazmak istemiştim.
İnsanlığa, Tanrı’nın yarattıklarına anlam veren bir kitap bırakmak istemiştim.
En azından İngilizce olan kısmını...
Ama yenik düştüm.
Bunun bedelini, değer verdiğim her şeyle ödedim.
Biliyorsun, aynı şeyi yapmaya çalışan bir kitap daha var.
Bunu senden önce yapmayı başardı.
Benimle gel. Sana bir şey göstermek istiyorum.
Takoz lazım.
Ne, çaçabalığı için mi? Nasıl olacak?
Takoz? Çaça? Üçkağıt?
Eskinin yerine daha kaç yeni kelimeye ihtiyacımız var?
Hayal edemediğimiz şeyler için kaç yeni kelimeye?
O büyük kitabında kaç tanesi var?
Hayır, dil hiçbir zaman aynı kalamaz, James.
Hayat devam ettiği sürece bu mümkün değil.
Ama tamamlanmayan bir iş nasıl bitebilir?
Bize bu sözlüğün kalbini ve
ateşlemek için gereken ilk elektriği verdin.
Senden sonraki nesiller bu işi devam ettirecek, çünkü onlara yolu gösterdin.
Ama asla bitmeyecek. Hadi gidelim.
Sen kendine bak, projeyi bana bırak.
Jowett ve adamı Gell’in aklına gelmeyen bazı hamlelerim var.
Ada?
İşin başına Bradley’in...
geçmesiyle birlikte girişim tamamen üniversitenin kontrolünde olacaktır.
Böylece yıllık 704 sayfa...
hedefimize ulaşabileceğimizi ve güncel satış tahminlerini...
ikiye katlayacağımızı düşünüyoruz.
Teşekkürler, Bay Gell.
Evet beyler, sanırım hepimiz
oy verecek kadar bilgilendirildik.
Eşim katılamadığı için kusura bakmayın.
Ama izninizle onun yerine ben konuşmak isterim.
Bayan Murray, bu özel bir toplantı.
Ne yazık ki gitmeniz gerekiyor.
Bay Gell, ben ve ailem heyetinizin zaferi için çok şey feda ettik.
Eminim karşılığında bana birkaç dakika ayırabilirler.
Tabii ki, Bayan Murray.
Lütfen, buyurun. Sizi dinliyoruz.
Kocamın sıradan, küçük, deri bir parşömeni var.
Üstüne tek ilkesini yazdı. “Sadece gayretli bir yaşam.”
Gayret. Bu kelimeye sözlüğünüzden baktım.
Bir işi başarıyla tamamlamak için sürekli
ve içten çaba sarf etmek.
Devamlılık.
Uygulama.
Ama aynı zamanda zorluk
ve acı.
Eşimi aptal sanıyorsunuz. İnatçı ve saf.
Öbür dünyada bekleyenlerden korkuyla hareket eden.
Ama öyle değil.
O bütün dünyayı görebiliyor,
tüm seçenekleriyle. Böylece ne olmak istediğini
kendisi seçiyor.
İki benzer adam,
birbirini buldu.
Eşim ve arkadaşı, deli bir katil.
Beraber, bize olağanüstü bir şey verdiler.
Baskın doğamıza rağmen sizlerden bir istisna bekliyorum.
Onları bunun için cezalandırmamanızı istiyorum.
Bradley istifa ettiğini söyledi.
Elimden geleni yaptım ama çok zor oldu.
Buradan ayrılıyoruz. Londra’ya geri dönüyoruz.
Sözlük sadece senin değil, bırakıp gidemezsin.
O bizim, hatırlamıyor musun?
Benim, çocukların ve sayısız birçok insanın.
Sevgi varsa yapabilirsin, James.
Artık dul kadının sorusunun cevabını biliyorum.
Benim için bir şey yapmanı istiyorum.
Yaparım.
Gidip onun gözlerinin içine bakmanı istiyorum.
Orada bağışlamayı ve sevgiyi görürsen,
arkadaşına yardım etmeni istiyorum.
Tamam.
Al bakalım.
Teşekkür ederim.
Son görüşmemizde bana bunu verdi,
bilinci o zaman açıktı.
Onu görmeme izin vermiyorlar.
Beni içeri almalarını sağlayabilir misiniz?
Bir işe yaramaz ki. O artık, hatırladığınız kişi değil.
Eğer ben onu affettiysem, neden hala cezalandırılıyor?
Bana zaman ayırdığınız için teşekkür ederim, Sör Charles.
Freddie eski bir arkadaşım.
Ama size uyarmalıyım Bay Murray,
Amerikalı katil bizim için bir yara. Hala taze bir yara.
Belki bu iyileşmesine yardımcı olur.
Zor. Onu savunan her politikacı
halkın tepkisiyle karşılaşır.
Onun affedilmesi ya da cezasının ertelenmesi imkansız.
Adaletin bedeli ne? Merhametin bedeli ne?
İlki pahalı.
İkincisiyse ucuz ama rağbet görmüyor.
Bakın, belki yardım edebilirim. Duruşma ayarlayabilirim.
Ama yerinizde olsaydım, oraya kimin geleceğini iyice öğrenirdim.
Hazırlıklı olmalısınız.
William?
William,
beni duyabiliyor musun?
-Herkes çıksın. -Ben James.
-Herkes çıksın. -William?
Bizi duymalısın.
Beni duyuyor musun? Sana Bayan Merrett’i getirdim.
Rahat bırakın onu!
Onun konuşması lazım, sizin...
Rahat bırakın onu!
Efendim, kusura bakmayın ama siz onları rahat bırakmalısınız artık!
William? William?
William, ben buradayım.
Benim, Eliza.
Hatırlıyor musun, William?
“Ya aşksa... peki sonra?”
Aşksa... sonrası ne, William?
Aşksa...
Sonrası sevgi.
Sevgi ise... sev.
Ayağa kalkın lütfen.
Neden burada olduğunuzu biliyor musunuz Doktor Minor?
Biliyorum.
Komiser bey, sizce koşullar değişti mi?
Hayır, efendim.
Katalepsiye hangi nedenlerle girdi?
Tedavilerin belgeleri var.
Hastanın rızası var mı?
Tabii ki. Beyler, affınıza sığınarak söylemeliyim ki,
buradaki sorun başka.
Merhametinizin yanılgısıyla onu kimin ellerine ve nereye
teslim edeceksiniz?
Hiçbir yer yok ki.
Burası onun evi.
Teşekkürler, Bayan Merrett.
Söylemek istediğiniz başka bir şey var mı?
Evet, var.
Kocam başına geleni hak etmiyordu.
Çok çalışkandı. Ailesini ayakta tutardı.
Sonra bir gün gitti,
artık hiçbir şey onu geri getiremez.
Başına gelen şey hiç adil değildi.
O gittikten sonra uzun bir süre onu hatırlamak istemedim.
Neye benzediğini bile.
Bunun için özür dilerim.
Bundan fazlasını hak ediyordu.
Kocam iyi bir adamdı. Ama sinirlenirdi de.
Bir keresinde o kadar sinirlendi ki, çalışmadığı için
ısıtıcıya tekme attı ve kırdı, ayağını yaktı.
Haftalarca topallamıştı.
Bir gün arkasında Jack’i de kendisi gibi...
topallarken yakaladı.
Hatırlıyor musun?
Jack’e baktı ve gülmeye başladı.
O kadar güldü ki topallarken neredeyse düşüyordu.
Sanırım o yüzden çok sinirlenirdi.
Bebeklerinin,
hepiniz onun bebekleriydiniz,
onu güldürmesini isterdi.
Bence George şu an burada olsaydı,
yaşananların adil olmadığını düşünürdü
ve öfkelenirdi.
Söyleyecek çok fazla süslü kelimeleri olmazdı.
Ama biliyorum ki olanları durdurmak isterdi.
Efendim, bir dakikanızı rica edeceğim.
Raporumu size iki gün içerisinde ileteceğim.
-Kararımı o zaman öğrenirsiniz. -Tam kararınızı istemiyoruz.
Hangi tarafa yöneleceğinize dair bir ipucu bile yeter.
Tahliyesi reddedilecek.
Tedavisiyle ilgili öğrendiklerimiz endişe verici...
Bu yeterli değil...
Fakat bütün bunlar,
akıl hastalarını kapsayan suç sistemimize göre yöneltilen ithamlar ciddi ve
kurulumuz bunu değerlendirecek kadar yetkin değil.
Doktor Minor ciddi derecede rahatsız bir insan.
Kendi güvenliği için onun serbest bırakılması tavsiye edilemez.
Efendim, başka bir yolu yok mu?
Ne yapmayı planlıyorsanız Doktor Murray, bunu yapmak için bir gününüz var.
Sonra raporumu teslim edeceğim.
Son bir yol deneyebiliriz, James.
Ancak var gücünle savaşman gerekecek.
Zamanlamanız daha kötü olamaz.
Sidney sokağındaki binayı...
silahlı Letonyalılar ele geçirmiş.
Muhafızlar etraflarını sardı ve olay kuşatmaya dönüştü. Tam bir facia.
O yüzden morali epey bozuk.
Burada bekleyin.
Kusura bakmayın beyler, imkanı yok.
Zamanlamanız kötü.
Efendim?
Bay Churchill!
Lütfen!
Küstahlığım için özür dilerim.
Sizi tanımıyorum efendim. Nasıl bir insan olduğunuzu bilmiyorum.
Ancak bulunduğunuz makam sebebiyle,
nasıl bir insan olmanızı beklediğimi ve isteklerimi iletmeme izin verin.
Kararlarınız bu topraklarda yaşayan herkesin hayatını etkiliyor.
Burada, karşınızda, tek bir insanın hayatı için bulunuyorum.
Karmaşık, acı içinde ve mahvolmuş bir hayat.
Ancak yine de bir hayat.
O yüzden de değerli ve önemli.
Her hayatın bir şansı hak ettiğini düşünüyorsanız, ki düşünmenizi isterim,
lütfen söyleyeceklerimi dinleyin.
Lütfen, efendim. Tamam.
Var gücünle savaş demiştim sanırım.
Charles.
Doktor Minor’ı serbest bırakmayacağım.
Başbakan buna göz yummaz.
Halk buna izin vermez.
Neyse ki sözlüğünüz, sindirilmesi zor şeyleri saklamamıza fırsat tanıyor.
Ama Doktor Minor’ı ülkeden sınır dışı edeceğim.
Anladığım kadarıyla Connecticut’ta ailesi varmış.
-Evet, efendim. -Eğer serbest bırakılırsa...
eve gönderileceği konusunda kurulu bilgilendireceğim.
İstenmeyen bir göçmen.
Bırakalım Amerikalılar sorunlu evlatlarıyla kendileri ilgilensinler.
Mesele kapanmıştır, Doktor Murray.
Artık işinize dönün.
Ülkenin size ihtiyacı var. İzninizle, ben de artık işime dönmeliyim.
Teşekkür ederim, efendim.
-Tebrikler, doktor. -Teşekkür ederim.
Tahliye
Seni Freddie Furnivall ile tanıştırabilir miyim?
Şeref verdiniz, doktor.
Bu mümkün değil.
Hazırlar, efendim.
Ah, bekleyin lütfen.
Tabii.
Burada olacağım, William, tam şurada.
Tamam mı?
Güzel. Evet bekleyin.
Bir,
iki, üç.
Bu bizim.
Gemide okuman için.
O da biliyor mu?
Biliyor.
Ona söyle... Ona söylersin sen.
Söylerim.
Ön sayfanın son taslağını gördün mü?
Kraliçenin emriyle
Bu eser Dr. James A.H. Murray’nin himayesindedir.
Bu kötü insanlarla ilgili iyi olan tek şey,
kraliyete hükmetmenin ilahi hakları olduğunu düşünüyorlar.
Küçük detaylarla ilgilenmezlerse...
tüm sistemin çökeceğini düşünüyorlar.
Bunu, onlara karşı kullanabiliriz.
Kitabın güvende, James.
İstediğin kadar ya da ölene dek başında durabilirsin.
-Evet. -Şimdi ne yapıyoruz?
Şimdi ve sonsuza dek,
sevgili Gell,
Doktor Murray sözlüğün ta kendisi.
Belki biraz dinlenmeyi düşünebilirsiniz.
Duyduğuma göre, Fransa’nın güneyi insana iyi geliyormuş, ruhunu dinlendirmek için.
Sör James A.H. Murray’e 26 Haziran 1908’de şövalyelik nişanı verildi.
‘T’ harfine kadar tüm kelimeleri tamamladı.
26 Temmuz 1915’te akciğer zarı iltihabı sebebiyle hayatını kaybetti.
Sözlük o sırada ‘Turndown’ (Tersyüz) kelimesindeydi.
Dr. William Chester Minor, Washington D.C’deki...
St. Elizabeth Hastanesi’nde tedavi gördü ve kendisine şizofreni tanısı konuldu.
26 Mart 1920’de evinde huzur içinde uyurken...
zatürre sebebiyle hayatını kaybetti.
Sözlük o sırada ‘Vywer’ (Vasiyet) kelimesindeydi.
Oxford İngilizce Sözlüğü’nün 12 Cilt,
414.825 kelime ve 1.827.306 açıklayıcı alıntıdan oluşan...
ilk baskısı 1 Ocak 1928’de tamamlandı.
Başladıkları tarihten tam olarak 70 yıl sonra...
Yaşamaya devam ediyor.
DELİ VE DAHİ